سيد محمد قلي كنتوري لكهنوي
177
تشييد المطاعن لكشف الضغائن ( فارسي )
اين مبالغ كثيره را - با وصف بُعد مسافت وخطر راه - امانت به سلامت رسانيده وجميع أهل مدينه را فرحت وشادمانى داد ، آنچه از قيمت أثاث ومواشي خمس بر ذمّه أو بود به أو بخشيد ; وامام را مىرسد كه مبشّرين وجواسيس وديگر أصناف مردم را كه باعث تقويت قلوب مجاهدين وموجب اطمينان خواطر پس ماندگان شان شوند ، از بيت المال انعام فرمايد ، ومع هذا اين امر به محضر صحابه وبه طيب قلوب جميع أهل مدينه واقع شد ، أصلا محل طعن نمىتواند شد . ونيز در اينجا دقيقه [ اى ] بايد دانست كه انعام وعطا وبخشش وبذل را بر مالي كه از آن اين أمور به عمل آيد ، قياس بايد كرد ، اگر شخصي از لك روپيه يك روپيه به كسى بدهد يا صد يا هزار ( 1 ) ، آن را اسراف نتوان گفت ; زيرا كه نسبت هزار با لك چون نسبت ده با هزار است ، ودر جميع أمور عقلية وحسّيه مراعاة نسبت ، هم مقتضاى عقل وهم حكم شرع است ، مثلا اگر در معجونى ده جزء حارّ وصد جزء بارد تركيب كنند ، آن معجون را مفرط الحرارت هرگز نخواهند گفت ، ودر شرع نيز اگر در جايى كه خراج لك روپيه باشد ، واز آنجا پنجاه هزار بگيرند ، عين عدل وانصاف است وظلم وافراط گفتنش خلاف حكم شرع ، وعلى هذا القياس در مقادير زكات وديگر تقديرات
--> 1 . متن مطابق چاپ دهلي است ولى در چاپ پيشاور آمده است : ( اگر شخصي از صد روپيه يك روپيه به كسى بدهد يا هزار از صد هزار )